Call Center : 02-091-9789

ติดตามคำสั่งซื้อ |

เข้าสู่ระบบ | สมัครสมาชิก

วิธีการบำรุงรักษาเครื่องมือช่าง ไม่ให้เกิดสนิม

23 สิงหาคม 2566

วิธีการบำรุงรักษาเครื่องมือช่าง ไม่ให้เกิดสนิม ดูแลอย่างไรให้ใช้งานได้นาน

สำหรับคนทำงานช่าง ไม่ว่าจะเป็นช่างก่อสร้าง ช่างซ่อมบำรุง ช่างทั่วไป หรือแม้แต่คนที่มีเครื่องมือช่างติดบ้าน สิ่งหนึ่งที่มักเจอกันอยู่เสมอคือ “สนิม”

เครื่องมือบางชิ้นตอนซื้อมาใหม่ ๆ ทั้งสวย แข็งแรง และใช้งานได้ดี แต่เมื่อเวลาผ่านไปกลับเริ่มมีคราบสีน้ำตาลหรือสีส้มขึ้นตามผิว โดยเฉพาะเครื่องมือที่ทำจากเหล็ก เช่น ประแจ คีม ไขควง เลื่อย หรืออุปกรณ์ช่างต่าง ๆ

จริง ๆ แล้วการเกิดสนิมไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะเครื่องมือเก่า แต่ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับ ความชื้น น้ำ อากาศ และการจัดเก็บที่ไม่เหมาะสม หากดูแลตั้งแต่แรกก็สามารถช่วยชะลอการเกิดสนิมและยืดอายุการใช้งานของเครื่องมือได้

บทความนี้จะพาไปดู วิธีการบำรุงรักษาเครื่องมือช่าง ไม่ให้เกิดสนิม ตั้งแต่การทำความสะอาด การเช็ดให้แห้ง การทาน้ำมัน ไปจนถึงวิธีเก็บเครื่องมือให้เหมาะสมแบบที่ทำตามได้ไม่ยาก

สนิมเกิดขึ้นกับเครื่องมือช่างได้อย่างไร?

ก่อนจะรู้วิธีป้องกันสนิม ลองทำความเข้าใจก่อนว่า สนิมเกิดจากอะไร

สนิมเหล็กเกิดจากปฏิกิริยาระหว่างเหล็กกับออกซิเจนและน้ำหรือความชื้นในสภาพแวดล้อม เมื่อเหล็กสัมผัสกับความชื้นเป็นเวลานาน ผิวของเหล็กจะเกิดการกัดกร่อนและค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสารประกอบของเหล็กที่เราเห็นเป็นคราบสีน้ำตาลแดง

ดังนั้น เครื่องมือช่างที่เก็บอยู่ในพื้นที่ชื้น ห้องเก็บของที่มีน้ำรั่ว หรือถูกใช้งานแล้วไม่ได้เช็ดให้แห้ง จึงมีโอกาสเกิดสนิมได้ง่าย

โดยเฉพาะเครื่องมือที่มีรอยขีดข่วนหรือผิวเคลือบเสียหาย เพราะบริเวณดังกล่าวอาจเป็นจุดที่ความชื้นเข้าถึงเนื้อโลหะได้ง่ายขึ้น

วิธีการบำรุงรักษาเครื่องมือช่าง ไม่ให้เกิดสนิม

การป้องกันสนิมไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องยุ่งยาก เพียงสร้างนิสัยในการดูแลเครื่องมือหลังใช้งาน ก็สามารถช่วยลดปัญหาได้มาก

1. ทำความสะอาดเครื่องมือหลังใช้งาน

หลังจากใช้งานเสร็จ ไม่ควรนำเครื่องมือไปเก็บทันที โดยเฉพาะเครื่องมือที่ผ่านการใช้งานกับน้ำ น้ำมัน ดิน ปูน หรือสารเคมีต่าง ๆ

ควรเช็ดทำความสะอาดคราบสกปรกออกก่อน

สำหรับคราบทั่วไปสามารถใช้ผ้าแห้งเช็ดออกได้ ส่วนคราบที่ติดแน่นอาจใช้แปรงหรือวิธีทำความสะอาดที่เหมาะกับวัสดุของเครื่องมือนั้น

หลักง่าย ๆ คือ ใช้เสร็จ → ทำความสะอาด → เช็ดให้แห้ง → จึงเก็บ

2. เช็ดเครื่องมือให้แห้งก่อนเก็บ

เรื่องนี้อาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่มีผลอย่างมากต่อการเกิดสนิม

หากเครื่องมือเปียกแล้วถูกนำไปเก็บไว้ในกล่องหรือพื้นที่ปิด ความชื้นจะยังคงอยู่บริเวณผิวโลหะ และอาจทำให้เกิดสนิมได้ง่ายขึ้น

หลังทำความสะอาดควรใช้ผ้าแห้งเช็ดให้ทั่ว โดยเฉพาะบริเวณ

ข้อต่อ
ร่อง
ซอก
เกลียว
บริเวณหัวเครื่องมือ
จุดที่มีรอยต่อระหว่างชิ้นส่วน

หากเป็นเครื่องมือที่มีซอกจำนวนมาก ควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีน้ำหรือความชื้นตกค้างก่อนจัดเก็บ

3. ทาน้ำมันหรือสารป้องกันสนิม

สำหรับเครื่องมือเหล็กที่ต้องการเก็บเป็นเวลานาน การเคลือบผิวด้วยน้ำมันหรือผลิตภัณฑ์ป้องกันสนิมที่เหมาะสม สามารถช่วยลดการสัมผัสระหว่างผิวโลหะกับความชื้นและอากาศได้

สามารถใช้กับเครื่องมือบางประเภท เช่น

ประแจ
คีม
ไขควง
เหล็กสกัด
เครื่องมือเหล็กทั่วไป

ควรใช้ผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับวัสดุและลักษณะการใช้งาน และไม่ควรทาน้ำมันมากจนทำให้เครื่องมือจับลื่นหรือมีผลต่อการทำงาน

สำหรับเครื่องมือที่ใช้กับงานเฉพาะ เช่น เครื่องมือไฟฟ้า ชิ้นส่วนเบรก หรือเครื่องมือที่ต้องสัมผัสอาหาร ควรตรวจสอบคำแนะนำของผู้ผลิตก่อนใช้สารหล่อลื่นหรือสารป้องกันสนิม

4. หลีกเลี่ยงการเก็บเครื่องมือในบริเวณที่มีความชื้น

ต่อให้ทำความสะอาดและทาน้ำมันอย่างดี แต่ถ้านำเครื่องมือไปเก็บไว้ในบริเวณที่มีความชื้นสูง สนิมก็ยังสามารถเกิดขึ้นได้

สถานที่ที่ควรระวัง เช่น

พื้นที่ใกล้แหล่งน้ำ
ห้องเก็บของที่มีน้ำรั่ว
บริเวณที่อากาศถ่ายเทไม่ดี
พื้นที่กลางแจ้งที่โดนฝน
บริเวณที่มีไอน้ำหรือความชื้นสูง

หากเป็นไปได้ควรเก็บเครื่องมือไว้ในพื้นที่แห้งและมีอากาศถ่ายเท

5. อย่าวางเครื่องมือสัมผัสพื้นโดยตรง

พื้นบางประเภทมีความชื้น โดยเฉพาะพื้นคอนกรีตหรือพื้นที่ที่มีน้ำขัง

หากนำเครื่องมือเหล็กไปวางกับพื้นโดยตรงเป็นเวลานาน ความชื้นจากพื้นอาจสัมผัสกับโลหะและทำให้เกิดสนิมได้

ทางที่ดีควรเก็บไว้บน

ชั้นวาง
ตู้เครื่องมือ
แผงแขวนเครื่องมือ
กล่องเครื่องมือ
ถาดเก็บเครื่องมือ

นอกจากช่วยลดความชื้นแล้ว ยังทำให้หยิบใช้งานง่ายและช่วยจัดระเบียบพื้นที่ทำงานด้วย

6. ใช้กล่องหรือกระเป๋าเครื่องมือให้เหมาะสม

การเก็บเครื่องมือไว้ในกล่องช่วยป้องกันฝุ่นและสิ่งสกปรกได้ แต่ต้องระวังเรื่องหนึ่งคือ ความชื้น

หากนำเครื่องมือเปียกหรือมีความชื้นเข้าไปเก็บในกล่องปิด ความชื้นจะถูกกักอยู่ภายในและอาจทำให้เกิดสนิมเร็วขึ้น

ดังนั้นก่อนเก็บควรตรวจสอบว่าเครื่องมือแห้งสนิทแล้ว

หากต้องการเก็บเครื่องมือจำนวนมากเป็นเวลานาน อาจใช้ สารดูดความชื้น ร่วมด้วยเพื่อช่วยควบคุมความชื้นภายในพื้นที่จัดเก็บ

7. แยกเครื่องมือที่เปียกออกจากเครื่องมือที่แห้ง

ถ้ามีเครื่องมือหลายชิ้น ไม่ควรนำเครื่องมือที่เพิ่งใช้งานและยังเปียกไปเก็บรวมกับเครื่องมือที่แห้งแล้ว

เพราะความชื้นสามารถกระจายไปยังบริเวณโดยรอบได้

ควรเช็ดและทำให้เครื่องมือแห้งก่อนนำกลับไปเก็บรวมกับเครื่องมืออื่น

8. ตรวจสอบเครื่องมือเป็นระยะ

ไม่ควรรอจนเห็นสนิมจำนวนมากแล้วค่อยดูแล

ควรหมั่นตรวจสอบเครื่องมือเป็นระยะ โดยเฉพาะเครื่องมือที่ไม่ได้ใช้งานบ่อย

ลองสังเกตว่ามี

จุดสีส้ม
คราบสีน้ำตาล
ผิวโลหะเปลี่ยนสี
รอยกัดกร่อน
คราบความชื้น

หรือไม่

หากพบสนิมตั้งแต่ระยะแรก การทำความสะอาดและจัดการบริเวณนั้นจะทำได้ง่ายกว่าปล่อยให้สนิมลุกลาม

ถ้าเครื่องมือขึ้นสนิมแล้ว ควรทำอย่างไร?

หากพบว่าเครื่องมือมีสนิมแล้ว ไม่จำเป็นต้องทิ้งทันทีเสมอไป โดยเฉพาะกรณีที่เป็นสนิมผิวตื้นและโครงสร้างของเครื่องมือยังแข็งแรง

สามารถเริ่มจากการทำความสะอาดบริเวณที่เป็นสนิมด้วยวิธีที่เหมาะสม เช่น การใช้แปรงขัดหรือวัสดุขัดที่เหมาะกับชนิดของโลหะ

หลังจากกำจัดสนิมแล้วควรเช็ดให้สะอาดและแห้ง จากนั้นจึงป้องกันการเกิดสนิมซ้ำด้วยวิธีที่เหมาะสม

แต่หากสนิมกัดกินเนื้อโลหะจนเกิดความเสียหาย เช่น ผิวผุ เป็นหลุมลึก หรือทำให้โครงสร้างของเครื่องมืออ่อนตัว ควรพิจารณาเปลี่ยนเครื่องมือใหม่เพื่อความปลอดภัย

เครื่องมือช่างประเภทไหนที่ควรระวังเรื่องสนิมเป็นพิเศษ?

เครื่องมือที่มีส่วนประกอบเป็นเหล็กหรือโลหะที่ไวต่อการกัดกร่อนควรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ เช่น

ประแจ

หากเกิดสนิมบริเวณปากประแจหรือผิวสัมผัส อาจทำให้การใช้งานไม่ราบรื่นและเกิดความเสียหายต่อเครื่องมือได้

คีม

บริเวณข้อต่อเป็นจุดที่ควรดูแล เพราะหากมีสนิมหรือสิ่งสกปรกสะสมอาจทำให้การเปิด-ปิดฝืดขึ้น

ไขควง

บริเวณแกนโลหะสามารถเกิดสนิมได้ หากใช้งานในพื้นที่ชื้นหรือสัมผัสน้ำแล้วไม่ได้เช็ดให้แห้ง

เลื่อยและใบมีด

ควรเช็ดและเก็บในที่แห้ง โดยเฉพาะส่วนที่เป็นเหล็กหรือโลหะ

เครื่องมือเหล็กทั่วไป

เช่น เหล็กสกัด ค้อน หรืออุปกรณ์งานช่างต่าง ๆ หากใช้งานกลางแจ้งหรือสัมผัสความชื้นบ่อย ควรตรวจสอบสภาพเป็นประจำ

วิธีเก็บเครื่องมือช่างในช่วงที่ไม่ได้ใช้งานนาน ๆ

ถ้ารู้ว่าจะไม่ได้ใช้เครื่องมือเป็นเวลานาน ควรเตรียมเครื่องมือก่อนจัดเก็บ

เริ่มจาก ทำความสะอาด → เช็ดให้แห้ง → ตรวจสอบสนิม → ทาสารป้องกันสนิมที่เหมาะสม → จัดเก็บในพื้นที่แห้ง

สำหรับกล่องหรือพื้นที่เก็บที่ปิดมิดชิด อาจพิจารณาใช้สารดูดความชื้นเพิ่มเติม

และควรเปิดตรวจสอบเครื่องมือเป็นระยะ ไม่ควรเก็บไว้เป็นเวลาหลายเดือนโดยไม่ตรวจเลย

5 สิ่งที่ไม่ควรทำ หากไม่อยากให้เครื่องมือช่างเป็นสนิม

นอกจากรู้ว่าควรทำอะไรแล้ว การรู้ว่า อะไรไม่ควรทำ ก็สำคัญไม่แพ้กัน

❌ เก็บเครื่องมือทั้งที่ยังเปียก

เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดสนิมได้ง่าย

❌ ทิ้งเครื่องมือไว้กลางแจ้ง

ฝนและความชื้นสามารถทำให้เครื่องมือเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

❌ เก็บเครื่องมือบนพื้น

โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความชื้นหรือน้ำขัง

❌ ปล่อยสนิมไว้โดยไม่จัดการ

สนิมที่ปล่อยทิ้งไว้อาจลุกลามและกัดกินเนื้อโลหะได้

❌ ใช้สารเคมีโดยไม่ดูคำแนะนำ

สารทำความสะอาดหรือน้ำมันบางชนิดอาจไม่เหมาะกับวัสดุหรือพื้นผิวของเครื่องมือ ควรตรวจสอบก่อนใช้

เทคนิคง่าย ๆ ดูแลเครื่องมือช่างให้ใช้งานได้นาน

หากต้องจำให้สั้นที่สุด สามารถใช้หลัก “สะอาด แห้ง ป้องกัน เก็บดี ตรวจสม่ำเสมอ”

สะอาด — เช็ดคราบสกปรกหลังใช้งาน
แห้ง — อย่าเก็บเครื่องมือที่มีน้ำหรือความชื้น
ป้องกัน — ใช้สารป้องกันสนิมที่เหมาะสมเมื่อจำเป็น
เก็บดี — เก็บในที่แห้งและไม่สัมผัสพื้นโดยตรง
ตรวจสม่ำเสมอ — หมั่นดูว่ามีสนิมหรือความเสียหายเกิดขึ้นหรือไม่

เพียงทำเป็นนิสัย เครื่องมือช่างก็จะมีโอกาสอยู่ในสภาพพร้อมใช้งานได้นานขึ้น

สรุป วิธีการบำรุงรักษาเครื่องมือช่าง ไม่ให้เกิดสนิม

วิธีการบำรุงรักษาเครื่องมือช่าง ไม่ให้เกิดสนิม เริ่มต้นได้ง่าย ๆ จากการทำความสะอาดและเช็ดเครื่องมือให้แห้งทุกครั้งหลังใช้งาน หลีกเลี่ยงการเก็บในพื้นที่ชื้น และเลือกพื้นที่จัดเก็บที่เหมาะสม

สำหรับเครื่องมือเหล็กที่ต้องการเก็บเป็นเวลานาน อาจใช้สารป้องกันสนิมหรือน้ำมันที่เหมาะสมช่วยเคลือบผิว และควรหมั่นตรวจสอบเครื่องมือเป็นระยะ เพื่อจัดการกับสนิมตั้งแต่เริ่มต้นก่อนที่จะลุกลามจนทำให้เครื่องมือเสียหาย

สุดท้ายแล้ว การดูแลเครื่องมือไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดปัญหาก่อน เพราะการใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีหลังเลิกงานเพื่อ เช็ด ทำความสะอาด และจัดเก็บให้ถูกวิธี สามารถช่วยยืดอายุเครื่องมือและทำให้พร้อมใช้งานเมื่อถึงเวลาที่ต้องหยิบออกมาใช้ได้เสมอ