Call Center : 02-091-9789

ติดตามคำสั่งซื้อ |

เข้าสู่ระบบ | สมัครสมาชิก

ลูกลอย คืออะไร ใช้งานอย่างไร?

31 สิงหาคม 2566

ลูกลอย คืออะไร ใช้งานอย่างไร? รู้จักอุปกรณ์ควบคุมระดับน้ำที่อยู่ใกล้ตัว

เคยสงสัยไหมว่า ทำไมถังเก็บน้ำบางแบบถึงสามารถควบคุมระดับน้ำได้เองโดยไม่ต้องมีคนคอยเปิด-ปิดวาล์วตลอดเวลา?

คำตอบหนึ่งก็คือ “ลูกลอย” อุปกรณ์ขนาดเล็กที่หลายคนอาจเคยเห็นในถังน้ำ แต่ไม่เคยรู้ว่าจริง ๆ แล้วมีหน้าที่สำคัญแค่ไหน

ลูกลอยถูกนำมาใช้ในระบบน้ำหลายรูปแบบ ตั้งแต่ถังเก็บน้ำภายในบ้าน อาคาร ไปจนถึงระบบประปาและงานอุตสาหกรรม โดยอาศัยหลักการง่าย ๆ จากการลอยตัวของลูกลอยและการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำ

วันนี้เราจะพาไปทำความเข้าใจกันว่า ลูกลอย คืออะไร ใช้งานอย่างไร? มีแบบไหนบ้าง และเลือกอย่างไรให้เหมาะกับงาน

ลูกลอย คืออะไร?

ลูกลอย คือ อุปกรณ์ที่ใช้ตรวจจับหรือควบคุมระดับของเหลว โดยอาศัยการลอยตัวขึ้น-ลงตามระดับของเหลว

สำหรับงานระบบน้ำ ลูกลอยมักทำหน้าที่ควบคุมการเติมน้ำเข้าไปในถัง เมื่อระดับน้ำลดลง ลูกลอยจะเคลื่อนที่ตามระดับน้ำและทำให้วาล์วเปิดเพื่อให้น้ำไหลเข้า

เมื่อระดับน้ำสูงขึ้นจนถึงระดับที่กำหนด ลูกลอยจะลอยขึ้นและทำให้วาล์วปิด ส่งผลให้น้ำหยุดไหล

ด้วยหลักการง่าย ๆ นี้ ลูกลอยจึงช่วยให้เราสามารถควบคุมระดับน้ำในถังได้โดยไม่ต้องเปิด-ปิดวาล์วด้วยตัวเองตลอดเวลา

ลูกลอยใช้งานอย่างไร?

การทำงานของลูกลอยสามารถอธิบายแบบง่าย ๆ ได้จากสถานการณ์ในถังเก็บน้ำ

เมื่อมีการใช้น้ำ ระดับน้ำในถังจะค่อย ๆ ลดลง ลูกลอยก็จะลดระดับลงตามไปด้วย

เมื่อลูกลอยอยู่ในตำแหน่งที่กำหนด กลไกของวาล์วจะเปิดให้น้ำไหลเข้าสู่ถัง

เมื่อน้ำเพิ่มขึ้น ลูกลอยก็จะค่อย ๆ ลอยสูงขึ้นตามระดับน้ำ เมื่อถึงระดับที่ตั้งไว้ วาล์วจะปิดและหยุดการเติมน้ำ

จึงเป็นระบบที่ทำงานแบบอัตโนมัติตามระดับน้ำ โดยไม่จำเป็นต้องมีคนคอยเฝ้าดูตลอดเวลา

พูดง่าย ๆ คือ

น้ำลด → ลูกลอยลด → วาล์วเปิด → น้ำเข้า

น้ำเต็ม → ลูกลอยสูงขึ้น → วาล์วปิด → น้ำหยุด

นี่คือหลักการพื้นฐานของลูกลอยที่พบได้บ่อยในระบบน้ำทั่วไป

ลูกลอยมีกี่ประเภท?

ลูกลอยมีหลายรูปแบบ และแต่ละประเภทเหมาะกับการใช้งานแตกต่างกัน หากพูดถึงงานระบบน้ำที่พบได้ทั่วไป สามารถแบ่งตามลักษณะการทำงานได้ดังนี้

1. ลูกลอยวาล์ว

เป็นลูกลอยที่ทำงานร่วมกับวาล์วโดยตรง นิยมใช้สำหรับควบคุมระดับน้ำในถังเก็บน้ำ

เมื่อระดับน้ำเปลี่ยน ลูกลอยจะขยับและส่งผลให้วาล์วเปิดหรือปิดตามตำแหน่งที่กำหนด

ข้อดีคือโครงสร้างไม่ซับซ้อน และไม่จำเป็นต้องใช้ระบบไฟฟ้า

เหมาะกับงาน เช่น

ถังเก็บน้ำ
ถังพักน้ำ
ระบบประปา
อ่างเก็บน้ำ
ระบบเติมน้ำทั่วไป

2. ลูกลอยไฟฟ้า

ลูกลอยไฟฟ้า จะใช้สัญญาณไฟฟ้าในการตรวจจับระดับของเหลว โดยสามารถนำไปต่อร่วมกับปั๊มน้ำหรือระบบควบคุมอื่น ๆ

ตัวอย่างเช่น เมื่อระดับน้ำในถังลดลงถึงจุดหนึ่ง ลูกลอยส่งสัญญาณให้ปั๊มน้ำเริ่มทำงาน และเมื่อระดับน้ำสูงขึ้นถึงจุดที่กำหนด ระบบก็สามารถสั่งให้ปั๊มหยุดทำงานได้

จึงเหมาะกับระบบที่ต้องการควบคุมปั๊มน้ำแบบอัตโนมัติ

3. ลูกลอยสแตนเลส

ลูกลอยที่ผลิตจากสแตนเลสจะมีจุดเด่นเรื่องความทนทานและความต้านทานต่อการกัดกร่อนในระดับที่เหมาะสมกับวัสดุและสภาพแวดล้อม

จึงพบได้ในงานระบบน้ำและงานที่ต้องการวัสดุที่มีความทนทานมากกว่าลูกลอยพลาสติกบางประเภท

อย่างไรก็ตาม การเลือกสแตนเลสเกรดใดควรพิจารณาจากชนิดของของเหลวและสภาพแวดล้อมจริงด้วย

4. ลูกลอยพลาสติก

ลูกลอยพลาสติกมีน้ำหนักเบาและมีหลายรูปแบบให้เลือกใช้ โดยมักพบในระบบน้ำทั่วไป

เหมาะกับงานที่ไม่ได้ต้องการรับสภาพแวดล้อมที่รุนแรงมาก และเป็นอีกตัวเลือกที่พบได้บ่อยในงานระบบน้ำภายในบ้าน

ลูกลอยใช้กับอะไรได้บ้าง?

หลายคนอาจคิดว่าลูกลอยมีไว้ใช้กับถังเก็บน้ำอย่างเดียว แต่จริง ๆ แล้วสามารถนำไปใช้กับระบบที่ต้องการควบคุมระดับของเหลวได้หลากหลาย

ตัวอย่างเช่น

ถังเก็บน้ำ
ถังพักน้ำ
ถังน้ำบนอาคาร
ระบบปั๊มน้ำ
อ่างเก็บน้ำ
บ่อพัก
ถังบำบัด
ระบบระบายน้ำ
ถังหรือภาชนะสำหรับเก็บของเหลวบางประเภท

ทั้งนี้ต้องเลือกชนิดของลูกลอยให้เหมาะกับของเหลว อุณหภูมิ แรงดัน และสภาพแวดล้อมในการใช้งาน

ลูกลอยกับปั๊มน้ำเกี่ยวข้องกันอย่างไร?

ในระบบน้ำอัตโนมัติ ลูกลอยกับปั๊มน้ำสามารถทำงานร่วมกันได้ โดยลูกลอยทำหน้าที่ตรวจจับระดับน้ำ ส่วนปั๊มน้ำทำหน้าที่สูบหรือจ่ายน้ำ

ตัวอย่างเช่น ถังเก็บน้ำใบหนึ่งต้องการเติมน้ำอัตโนมัติ เมื่อน้ำลดถึงระดับที่กำหนด ลูกลอยอาจส่งสัญญาณให้ปั๊มเริ่มทำงาน

เมื่อเติมน้ำจนถึงระดับที่กำหนด ลูกลอยจะเปลี่ยนสถานะและสั่งให้ปั๊มหยุด

ระบบลักษณะนี้ช่วยลดภาระในการเปิด-ปิดปั๊มด้วยตัวเอง และยังช่วยให้ควบคุมระดับน้ำได้สะดวกขึ้น

แต่การออกแบบวงจรควบคุมปั๊มควรทำให้เหมาะกับชนิดของปั๊มและระบบไฟฟ้า โดยเฉพาะระบบที่ใช้ไฟฟ้าแรงดันอันตราย ควรให้ช่างที่มีความรู้เป็นผู้ติดตั้ง

ลูกลอยเสีย มีอาการอย่างไร?

แม้ลูกลอยจะเป็นอุปกรณ์ที่มีหลักการทำงานไม่ซับซ้อน แต่เมื่อใช้งานไปนาน ๆ ก็สามารถเกิดปัญหาได้

อาการที่พบได้ เช่น

น้ำไหลเข้าถังไม่หยุด

หากน้ำเต็มถังแล้วแต่น้ำยังไหลต่อ อาจเกิดจากลูกลอยหรือวาล์วไม่สามารถปิดน้ำได้สนิท หรือมีสิ่งสกปรกเข้าไปขัดการทำงาน

น้ำไม่เข้าเมื่อระดับน้ำลด

อาจเกิดจากลูกลอยติดขัด วาล์วไม่เปิด หรือชิ้นส่วนภายในมีปัญหา

ลูกลอยติดหรือขยับไม่สะดวก

สิ่งสกปรก ตะกอน หรือการติดตั้งในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้ลูกลอยเคลื่อนที่ได้ไม่เต็มระยะ

ปั๊มน้ำทำงานผิดปกติ

สำหรับระบบที่ใช้ลูกลอยไฟฟ้า หากลูกลอยหรือสายไฟมีปัญหา อาจทำให้ปั๊มทำงานไม่ตรงตามระดับน้ำที่กำหนด

หากพบอาการผิดปกติ ควรตรวจสอบระบบโดยรวม ไม่ควรสรุปทันทีว่าลูกลอยเสียเพียงอย่างเดียว เพราะปัญหาอาจมาจากวาล์ว ปั๊ม สายไฟ หรือระบบควบคุมส่วนอื่นได้

วิธีเลือกซื้อลูกลอยให้เหมาะกับงาน

ก่อนเลือกซื้อลูกลอย ควรดูรายละเอียดมากกว่าขนาดหรือราคา เพราะลูกลอยแต่ละรุ่นอาจออกแบบมาให้รองรับงานแตกต่างกัน

1. เลือกตามประเภทการใช้งาน

ก่อนอื่นต้องดูว่าเราต้องการใช้ลูกลอยเพื่อ ควบคุมวาล์วโดยตรง หรือใช้สำหรับ ส่งสัญญาณควบคุมปั๊มและระบบไฟฟ้า

ถ้าเลือกผิดประเภท อาจไม่สามารถนำมาต่อใช้งานร่วมกับระบบที่มีอยู่ได้

2. ดูขนาดข้อต่อ

สำหรับลูกลอยวาล์ว ควรตรวจสอบขนาดเกลียวหรือข้อต่อให้ตรงกับระบบท่อและวาล์วที่ใช้อยู่

ขนาดไม่ตรงกันอาจต้องใช้อุปกรณ์แปลงเพิ่มเติม

3. ดูวัสดุ

เลือกวัสดุให้เหมาะกับสภาพแวดล้อม เช่น พลาสติก สแตนเลส หรือวัสดุอื่นตามที่ผู้ผลิตระบุ

หากต้องใช้งานกับของเหลวชนิดพิเศษ ควรตรวจสอบความเข้ากันได้ของวัสดุก่อนเสมอ

4. ดูแรงดันและอุณหภูมิ

โดยเฉพาะลูกลอยที่ทำงานร่วมกับระบบน้ำแรงดัน ควรตรวจสอบว่ารองรับแรงดันและอุณหภูมิได้ตามที่ระบบต้องการหรือไม่

5. ดูระยะการทำงาน

สำหรับลูกลอยไฟฟ้า ควรดูช่วงระดับน้ำที่ลูกลอยสามารถตรวจจับหรือสั่งงานได้ เพื่อให้เหมาะกับขนาดและระดับของถัง

ลูกลอยติดตั้งตรงไหน?

ตำแหน่งติดตั้งลูกลอยขึ้นอยู่กับประเภทและรูปแบบของระบบ

สำหรับลูกลอยในถังเก็บน้ำ ควรติดตั้งในตำแหน่งที่ลูกลอยสามารถเคลื่อนที่ขึ้น-ลงได้อย่างอิสระ และไม่ติดกับผนังถัง ท่อ หรืออุปกรณ์อื่น

ถ้าเป็นลูกลอยไฟฟ้า ควรติดตั้งตามทิศทางและตำแหน่งที่ผู้ผลิตกำหนด เพราะบางรุ่นมีข้อจำกัดเรื่องทิศทางการติดตั้ง

อีกเรื่องที่ควรระวังคือไม่ควรติดตั้งลูกลอยในบริเวณที่มีสิ่งกีดขวาง เพราะอาจทำให้ลูกลอยติดและอ่านระดับน้ำผิดพลาดได้

วิธีดูแลลูกลอยให้ใช้งานได้นานขึ้น

การดูแลลูกลอยไม่ได้ยุ่งยาก แต่ควรตรวจสอบเป็นระยะ โดยเฉพาะระบบที่มีตะกอนหรือสิ่งสกปรกสะสม

สิ่งที่ควรทำ ได้แก่

ตรวจสอบว่าลูกลอยขยับได้อย่างอิสระ
ทำความสะอาดตะกอนหรือสิ่งสกปรก
ตรวจสอบวาล์วว่าปิดสนิทหรือไม่
ตรวจสอบข้อต่อและจุดรั่ว
ตรวจสอบสายไฟสำหรับลูกลอยไฟฟ้า
ตรวจสอบการทำงานของปั๊มน้ำ
เปลี่ยนอุปกรณ์เมื่อพบความเสียหาย

การตรวจสอบเป็นระยะช่วยให้พบปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ และลดโอกาสที่น้ำจะล้นถังหรือระบบน้ำทำงานผิดปกติ

ลูกลอยสำคัญอย่างไรกับระบบน้ำ?

แม้จะเป็นอุปกรณ์ชิ้นเล็ก ๆ แต่ลูกลอยมีบทบาทสำคัญในระบบน้ำ เพราะช่วยลดการควบคุมด้วยมือและทำให้การจัดการระดับน้ำสะดวกขึ้น

ลองนึกภาพถังเก็บน้ำที่ต้องมีคนคอยเปิดวาล์วทุกครั้งเมื่อน้ำลด และต้องคอยปิดเมื่อถังเต็ม หากต้องทำแบบนี้ทุกวันก็ทั้งเสียเวลาและมีโอกาสลืม

ลูกลอยจึงเข้ามาช่วยทำหน้าที่แทนในส่วนนี้ โดยอาศัยการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำเป็นตัวควบคุมการทำงาน

สำหรับระบบที่มีปั๊มน้ำ ลูกลอยไฟฟ้ายังสามารถนำมาใช้ร่วมกับระบบควบคุม เพื่อช่วยให้ปั๊มทำงานตามระดับน้ำที่กำหนดได้อีกด้วย

สรุป ลูกลอย คืออะไร ใช้งานอย่างไร?

ลูกลอย คือ อุปกรณ์ที่ใช้ตรวจจับหรือควบคุมระดับของเหลว โดยอาศัยการเคลื่อนที่ขึ้น-ลงตามระดับของเหลว เมื่อนำมาใช้กับระบบน้ำ ลูกลอยสามารถทำหน้าที่ควบคุมการเปิด-ปิดวาล์ว หรือส่งสัญญาณไปยังระบบควบคุมและปั๊มน้ำได้

การทำงานพื้นฐานเข้าใจได้ไม่ยาก คือ เมื่อน้ำลด ลูกลอยลดระดับ และเมื่อระดับน้ำสูงขึ้น ลูกลอยก็ลอยสูงขึ้น จากนั้นกลไกหรือสวิตช์ที่เชื่อมต่ออยู่จะทำหน้าที่เปิดหรือปิดระบบตามที่ออกแบบไว้

ก่อนเลือกซื้อควรดูประเภทของลูกลอย ขนาดข้อต่อ วัสดุ แรงดัน อุณหภูมิ และลักษณะการใช้งานให้เหมาะสม เพราะลูกลอยที่เหมาะกับถังเก็บน้ำทั่วไปอาจไม่เหมาะกับระบบที่มีแรงดันสูงหรือของเหลวประเภทอื่น

เมื่อเลือกถูกประเภทและติดตั้งอย่างถูกต้อง ลูกลอยก็สามารถช่วยให้ระบบน้ำทำงานได้สะดวกขึ้น ลดการควบคุมด้วยมือ และช่วยป้องกันปัญหาน้ำล้นหรือระดับน้ำไม่เพียงพอได้ในหลายรูปแบบของงาน