ไขควงมีกี่ประเภท ใช้งานอย่างไร

ไขควงมีกี่ประเภท ใช้งานอย่างไร? รู้จักไขควงแต่ละแบบ เลือกใช้ให้เหมาะกับงาน

ถ้าพูดถึงเครื่องมือช่างที่แทบทุกบ้านต้องมี “ไขควง” น่าจะเป็นหนึ่งในอุปกรณ์แรก ๆ ที่หลายคนนึกถึง เพราะไม่ว่าจะเป็นการขันสกรูเฟอร์นิเจอร์ ซ่อมอุปกรณ์ต่าง ๆ ติดตั้งชิ้นส่วน หรือทำงานไฟฟ้า ล้วนมีโอกาสต้องใช้ไขควงทั้งนั้น

แต่เมื่อถึงเวลาจะซื้อไขควงสักชุด หลายคนอาจพบว่ามีทั้งหัวแฉก หัวแบน หัวหกเหลี่ยม หัวดาว รวมถึงไขควงชนิดพิเศษอีกมากมาย แล้ว ไขควงมีกี่ประเภท ใช้งานอย่างไร แต่ละแบบแตกต่างกันตรงไหน?

จริง ๆ แล้วไขควงแต่ละชนิดถูกออกแบบมาให้เข้ากับรูปทรงของหัวสกรูที่แตกต่างกัน การเลือกใช้หัวให้ตรงกับสกรูจึงช่วยให้ขันได้ง่ายขึ้น ลดโอกาสที่หัวสกรูหรือปลายไขควงจะเสียหาย และทำให้งานเสร็จเรียบร้อยกว่าเดิม

ไขควงคืออะไร?

ไขควง (Screwdriver) เป็นเครื่องมือสำหรับขันหรือคลายสกรู โดยประกอบด้วยด้ามจับและก้านไขควงที่ปลายมีรูปทรงแตกต่างกันตามชนิดของหัวสกรู

หลักการง่าย ๆ คือ ปลายไขควงต้องมีรูปทรงที่เข้ากับร่องหรือช่องบนหัวสกรู เพื่อให้สามารถถ่ายทอดแรงหมุนจากมือไปยังสกรูได้อย่างเหมาะสม

ดังนั้นจึงไม่มีไขควงชนิดเดียวที่เหมาะกับสกรูทุกประเภท การเลือกให้ตรงกับหัวสกรูจึงเป็นเรื่องสำคัญกว่าที่หลายคนคิด

ไขควงมีกี่ประเภท?

หากแบ่งตามรูปทรงปลายไขควงที่พบได้ทั่วไป สามารถแบ่งได้หลายประเภท โดยประเภทที่ช่างและผู้ใช้งานทั่วไปมักพบ ได้แก่

1. ไขควงปากแบน

ไขควงปากแบน หรือ Slotted Screwdriver มีปลายเป็นร่องเส้นตรง ใช้กับสกรูที่มีร่องตรงบนหัว

เป็นไขควงพื้นฐานที่ควรมีติดกล่องเครื่องมือ เพราะใช้กับงานทั่วไปได้หลากหลาย

เหมาะกับงาน

• ขันสกรูหัวผ่า

• งานติดตั้งทั่วไป

• งานซ่อมแซมภายในบ้าน

• งานประกอบชิ้นส่วนบางประเภท

ควรเลือกขนาดปลายให้พอดีกับร่องสกรู เพราะหากปลายเล็กหรือใหญ่เกินไป อาจทำให้หัวสกรูเสียหายได้

2. ไขควงปากแฉก

ไขควงปากแฉก หรือ Phillips Screwdriver เป็นประเภทที่พบได้บ่อยมาก ปลายมีลักษณะเป็นรูปกากบาท ใช้กับสกรูหัวแฉก

เหมาะกับงานประกอบและติดตั้งทั่วไป เช่น เฟอร์นิเจอร์ อุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องใช้ และงานช่างทั่วไป

ไขควงปากแฉกมีหลายขนาด เช่น PH0, PH1, PH2 และ PH3 โดยขนาดที่เหมาะสมต้องพิจารณาจากหัวสกรู ไม่ควรเลือกจากความยาวของไขควงเพียงอย่างเดียว

3. ไขควงหัวดาว

ไขควงหัวดาว หรือ Torx Screwdriver มีปลายเป็นรูปดาว 6 แฉก จุดเด่นคือสามารถกระจายแรงบิดไปยังหัวสกรูได้ดี และลดโอกาสที่ปลายไขควงจะลื่นหลุดเมื่อใช้กับสกรูที่เหมาะสม

พบได้ในงานเครื่องจักร รถยนต์ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และผลิตภัณฑ์ที่ใช้สกรูหัว Torx

เหมาะกับงาน

• งานซ่อมเครื่องจักร

• งานยานยนต์

• งานอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

• งานประกอบชิ้นส่วนเฉพาะทาง

4. ไขควงหัวหกเหลี่ยม

ไขควงหัวหกเหลี่ยม หรือ Hex Screwdriver ใช้กับสกรูที่มีช่องหกเหลี่ยมด้านใน

หลักการคล้ายกับประแจหกเหลี่ยม แต่รูปแบบด้ามและก้านทำให้ใช้งานในลักษณะไขควงได้สะดวกในบางงาน

เหมาะกับงานประกอบเครื่องจักร เฟอร์นิเจอร์ และอุปกรณ์ที่ใช้สกรูหัวหกเหลี่ยมแบบจม

5. ไขควงหัวสี่แฉกแบบ Pozidriv

Pozidriv หรือ PZ เป็นรูปแบบหัวสกรูที่มีลักษณะคล้าย Phillips แต่มีรายละเอียดของรูปทรงแตกต่างกัน

จุดสำคัญคือ ไขควง PH และ PZ ไม่ควรถือว่าใช้แทนกันได้ทุกกรณี เพราะรูปทรงปลายถูกออกแบบให้เข้ากับหัวสกรูคนละระบบ

หากหัวสกรูเป็น PZ ก็ควรเลือกไขควง PZ ที่ตรงขนาด เพื่อให้จับหัวสกรูได้เหมาะสม

6. ไขควงปากตัดหรือไขควงสำหรับงานเฉพาะ

นอกจากไขควงรูปแบบมาตรฐานแล้ว ยังมีไขควงที่ออกแบบมาสำหรับงานเฉพาะ เช่น ไขควงปลายเล็กสำหรับงานอิเล็กทรอนิกส์ หรือไขควงที่ออกแบบให้เข้ากับสกรูชนิดพิเศษ

ข้อดีคือสามารถเข้าถึงพื้นที่หรือหัวสกรูที่ไขควงทั่วไปไม่สามารถใช้งานได้ แต่ควรเลือกตามชนิดสกรูและข้อกำหนดของผู้ผลิตอุปกรณ์

ไขควงสำหรับงานไฟฟ้าต่างจากไขควงทั่วไปอย่างไร?

อีกประเภทที่หลายคนคุ้นเคยคือ ไขควงช่างไฟฟ้า ซึ่งมักมีด้ามหรือก้านที่ออกแบบโดยคำนึงถึงการใช้งานด้านไฟฟ้า

แต่มีเรื่องสำคัญที่ควรจำไว้ว่า ด้ามไขควงที่เป็นพลาสติกหรือมีฉนวนหุ้ม ไม่ได้หมายความว่าไขควงนั้นสามารถใช้กับวงจรที่มีกระแสไฟฟ้าได้เสมอไป

หากเป็นงานไฟฟ้า ควรเลือกเครื่องมือที่ผู้ผลิตระบุว่าเป็นเครื่องมือสำหรับงานไฟฟ้าและมีค่าพิกัด/มาตรฐานที่เหมาะสมกับงาน และต้องปฏิบัติตามขั้นตอนความปลอดภัยในการตัดแยกแหล่งจ่ายไฟก่อนทำงาน

ไขควงกระแทกคืออะไร?

ไขควงกระแทกเป็นเครื่องมือที่ออกแบบให้ใช้แรงกระแทกร่วมกับแรงหมุน เพื่อช่วยขันหรือคลายสกรูหรือสกรูที่ติดแน่นในบางงาน

ไขควงกระแทกแบบใช้มือมักมีส่วนหัวสำหรับรับแรงเคาะจากค้อน และเมื่อเคาะจะเปลี่ยนแรงบางส่วนให้เกิดการหมุน

ส่วน ไขควงกระแทกไฟฟ้า/ไร้สาย เป็นเครื่องมือไฟฟ้าที่ใช้แรงกระแทกเพื่อช่วยเพิ่มแรงบิด เหมาะกับงานขันสกรูจำนวนมากและงานที่ต้องการความรวดเร็ว ทั้งนี้ต้องเลือกแรงบิดและหัวบิตให้เหมาะกับงาน

ตารางเปรียบเทียบไขควงแต่ละประเภท

วิธีเลือกไขควงให้เหมาะกับงาน

เมื่อรู้จักประเภทของไขควงแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการเลือกให้เหมาะกับงานจริง ซึ่งสามารถพิจารณาได้จากหลายปัจจัย

1. ดูรูปทรงหัวสกรูก่อน

สิ่งแรกที่ควรดูคือหัวสกรูว่าเป็นแบบใด เช่น ปากแบน PH PZ Torx หรือ Hex แล้วจึงเลือกไขควงที่ตรงประเภท

2. เลือกขนาดให้พอดี

แม้จะเป็นไขควงหัวแฉกเหมือนกัน แต่ก็มีหลายขนาด หากใช้ปลายที่ไม่พอดี อาจทำให้ไขควงลื่นหรือทำให้หัวสกรูเสียหายได้

3. ดูรูปแบบด้ามจับ

หากต้องใช้แรงขันมาก ควรเลือกด้ามที่จับถนัดมือและส่งแรงได้ดี ส่วนงานที่ต้องทำต่อเนื่องอาจให้ความสำคัญกับการออกแบบด้ามที่ช่วยลดความเมื่อยล้า

4. เลือกความยาวให้เหมาะกับพื้นที่

ไขควงยาวเหมาะกับงานที่ต้องเข้าถึงจุดลึกหรือพื้นที่ที่อยู่ห่างจากมือ ส่วนไขควงสั้นเหมาะกับพื้นที่แคบที่มีระยะหมุนจำกัด

5. เลือกวัสดุและคุณภาพของก้าน

ก้านไขควงควรมีความแข็งแรงและเหมาะกับแรงบิดของงาน หากนำไขควงทั่วไปไปใช้แทนเหล็กงัดหรือเครื่องมือสำหรับตอก อาจทำให้ก้านหรือปลายเสียหายได้

วิธีใช้ไขควงให้ถูกต้อง

การใช้ไขควงอย่างถูกวิธีช่วยทั้งถนอมเครื่องมือและลดความเสียหายของสกรู

1. เลือกหัวไขควงให้ตรงกับหัวสกรู

2. เลือกขนาดปลายให้พอดี

3. วางปลายไขควงให้ตรงกับแนวแกนของสกรู

4. ออกแรงกดให้เหมาะสมขณะหมุน

5. หมุนด้วยแรงสม่ำเสมอ

6. หากสกรูฝืดมาก อย่าฝืนจนหัวสกรูเสีย

7. ใช้เครื่องมือเฉพาะสำหรับสกรูที่ติดแน่นหรือจำเป็นต้องใช้แรงมาก

การกดไขควงให้แนบกับหัวสกรูขณะหมุนเป็นเรื่องง่าย ๆ แต่ช่วยลดโอกาสที่ปลายไขควงจะลื่นออกจากหัวสกรูได้มาก

สิ่งที่ไม่ควรทำกับไขควง

แม้ไขควงจะเป็นเครื่องมือที่ดูแข็งแรง แต่ก็ไม่ควรนำไปใช้ผิดประเภท เช่น

• ไม่ควรใช้ไขควงแทนสิ่ว

• ไม่ควรใช้ไขควงทั่วไปเป็นเหล็กงัด

• ไม่ควรใช้ค้อนตอกไขควงที่ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับการตอก

• ไม่ควรใช้ไขควงที่ปลายสึกหรือบิ่น

• ไม่ควรใช้ไขควงที่ด้ามแตกหรือก้านเสียหาย

• ไม่ควรใช้ไขควงทั่วไปกับงานไฟฟ้าที่มีกระแสโดยไม่ตรวจสอบพิกัดและมาตรฐานของเครื่องมือ

การใช้เครื่องมือให้ตรงประเภทไม่เพียงช่วยยืดอายุไขควง แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงจากอุบัติเหตุระหว่างทำงานอีกด้วย

วิธีดูแลรักษาไขควง

หลังใช้งานควรเช็ดทำความสะอาดก้านและปลายไขควง โดยเฉพาะหลังใช้งานในพื้นที่ที่มีฝุ่น ความชื้น หรือสารเคมี

หากพบสนิม ควรจัดการตามความเหมาะสม และควรเก็บไขควงในกล่องหรือชั้นเก็บเครื่องมือที่แห้ง

สำหรับไขควงที่ปลายสึกมาก ไม่ควรฝืนใช้งานต่อ เพราะนอกจากจะขันสกรูได้ไม่ดีแล้ว ยังเพิ่มโอกาสทำให้หัวสกรูเสียหายอีกด้วย

สรุป ไขควงมีกี่ประเภท ใช้งานอย่างไร?

เมื่อถามว่า ไขควงมีกี่ประเภท ใช้งานอย่างไร คำตอบคือ ไขควงมีหลายประเภทและสามารถแบ่งได้ตามรูปทรงปลายและลักษณะการใช้งาน เช่น ไขควงปากแบน ไขควงปากแฉก PH ไขควง PZ ไขควงหัวดาว Torx ไขควงหัวหกเหลี่ยม รวมถึงไขควงสำหรับงานเฉพาะทางและไขควงกระแทก

หัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่การมีไขควงจำนวนมาก แต่คือการ เลือกไขควงให้ตรงกับหัวสกรู ขนาดเหมาะสม และใช้เครื่องมือให้ถูกประเภท

สำหรับงานทั่วไป การมีไขควงปากแบนและปากแฉกหลายขนาดก็สามารถรองรับงานพื้นฐานได้มากแล้ว ส่วนช่างที่ทำงานเฉพาะทาง เช่น งานยานยนต์ เครื่องจักร อิเล็กทรอนิกส์ หรืองานไฟฟ้า อาจต้องเลือกไขควงเพิ่มเติมให้ตรงกับลักษณะงาน

เพราะเครื่องมือที่เหมาะสมไม่ได้ช่วยแค่ให้งานเสร็จเร็วขึ้น แต่ยังช่วยให้ทำงานได้เรียบร้อย ปลอดภัย และลดความเสียหายที่ไม่จำเป็นได้อีกด้วย

สอบถามเพิ่มเติม

Facebook:https://www.facebook.com/ContractorShopTH

Line: @Contractorshop

Shopee: https://shopee.co.th/ctsshop

Lazada: https://shopee.co.th/ctsshop

TikTok: https://www.tiktok.com/@contractor_shop

Tel: 02-091-9789

เยี่ยมชมเว็ปไซต์ คลิก: https://contractorshop.co.th/th/